Thực hiện ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ KH&CN về việc đi khảo sát thực tế tình hình ngập mặn tại Đồng bằng sông cửu Long, ngày ngày 14 và 15/3/2016, Đoàn công tác của Cục Công tác phía Nam phối hợp với các Sở KH&CN, Sở NN&PTNT, các huyện đã đi khảo sát tình hình thiệt hại do hạn hán và xâm ngập mặn nặng nề ở một số vùng tại các tỉnh: Bến Tre, Sóc Trăng và Cà Mau.
Tại Bến tre hiện nay, nặng nhất là các huyện Thạnh Phú, Ba Tri, Giồng Trôm. Đoàn đã kiểm tra thực địa huyện Ba Tri, tại đây lúa bị nhiễm mặn và khô hạn và đã chết toàn bộ diện tích, cây trồng và hoa màu bị hư hỏng trên diện rộng, tỉ lệ còn lại chỉ 20-25% (có khả năng mất hoàn toàn do không còn nước ngọt để tưới). Nước sinh hoạt bị nhiễm mặn không sử dụng được, đời sống người dân vô cùng khó khăn.
tại ấp Tân Phước, xã Tân Thủy, huyện Ba Tri, hoa màu thiệt hại
kênh nước bị nhiễm mặn tại ấp Tân Phước, xã Tân Thủy, huyện Ba Tri bị nhiễm mặn 2-5ppt (phần nghìn)
Tại tỉnh Sóc Trăng, Đoàn đã đi khảo sát tại huyện Kế Sách, Trần Đề, các xã như An Mỹ, An Lạc Tây và Lịch Hội Thượng, ở giai đoạn vừa trỗ bông, lúa đã chết khô tỷ lệ lúa chết 100%, rau màu, gần như bị chết lên đến trên 70% và có khả năng mất trắng hoàn toàn.
(ấp Sóc Leo, xã Lịch Hội Thượng, huyện Trần Đề, lúa thiệt hại 100%, Kênh nước nhiễm mặn 6-10ppt, không thể tưới tiêu)
Tại Cà Mau, Đoàn đã thực địa tại Huyện thới Bình, khảo sát công trình ngăn nước xâm nhập mặn tại Âu Thuyền Tắt Thủ đã xây dựng trên 10 năm nay để chống xâm nhập mặn và phát triển trồng lúa và các loại cây trồng. Tuy nhiên không được đưa vào vận hành vì hầu hết dân ở vùng này họ phát triển nuôi tôm, cá nước lợ có lợi hơn trồng trọt nên công trình đã không phát huy tác dụng, nhưng thiệt hại trên trà lúa tôm năm 2015 cũng hơn 21.000ha.
Do tình hình biến đổi khí hậu có chiều hướng gia tăng và do tác động của việc ngăn dòng làm thủy điện trên thượng nguồn sông Mê Kong (TQ: nhiều công trình TĐ; Lào: 9 công trình TĐ; Campuchia: 2 công trình) nên khả năng việc hạn hán và nhiễm mặn Vùng Tây Nam bộ (Đồng bằng sông Cửu Long) có chiều hướng gia tăng và gây nhiều thiệt hại cho sản xuất, đời sống nhân dân và môi trường. Mặc dù các địa phương đã triển khai hàng loạt các biện pháp chống hạn, xâm nhập mặn, tuy nhiên tình hình vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Sau khi đi thực tế, Cục Công tác phía Nam đã báo cáo Lãnh đạo Bộ KH&CN và kiến nghị các giải pháp như: ứng dụng KH&CN về vật liệu, công nghệ, giải pháp tiên tiến và hiệu quả kinh tế để thi công các kênh mương, cống, đập, các hồ chứa nước, các hệ thống điều khiển điều tiết phù hợp với đặc thù vùng Tây Nam Bộ; nghiên cứu phát triển nuôi các giống thủy sản nước lợ, thích ứng với biến đổi khí hậu; nghiên cứu mô hình và công nghệ, giải pháp xử lý và cung cấp nước ngọt cho dân vào mùa khô bị xâm nhập mặn bảo đảm hiệu quả.