Gắn kết các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu với các doanh nghiệp; tăng cường hoạt động nghiên cứu và phát triển; xây dựng những cơ chế chính sách hỗ trợ cụ thể, thiết thực;.. là những ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng đối với ngành cho ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) tại Hội thảo “Giải pháp phát triển ngành CNHT Việt Nam” do Bộ Công thương tổ chức tại Tp.Hồ Chí Minh ngày 25/11/2016.
Tham dự hội thảo có Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng các Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Công thương, ông Lê Thanh Liêm – Phó Chủ tịch UBND Tp.HCM cùng nhiều lãnh đạo các bộ ngành, sở, hiệp hội, doanh nghiệp, địa phương trên cả nước.
Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho rằng, thời gian qua, ngành CNHT Việt Nam đã có những bước chuyển biến và đạt được một số kế t quả nhất định. Tuy nhiên, ngành CNHT Việt Nam còn nhiều hạn chế, chưa đạt được như kỳ vọng. Nguyên nhân của tình trạng này là do dung lượng của thị trường còn nhỏ; năng lực của các doanh nghiệp (DN) chưa tốt, đại đa số còn thiếu vốn, nguồn nhân lực, thiếu công nghệ và những ý tưởng sáng tạo. Các DN đầu tàu rất quan trọng trong việc tạo ra thị trường thì vẫn chủ yếu chạy theo lợi nhuận, tìm nhà cung ứng giá rẻ, chưa quan tâm hỗ trợ cho những DN trong nước. Bên cạnh đó, việc liên kết, hợp tác giữa các DN trong nước với nhau, và với nước ngoài để tranh thủ học hỏi kinh nghiệm còn hạn chế, công tác nghiên cứu và triển khai chưa được chú trọng, kể cả các DN nước ngoài, cơ chế chính sách của nhà nước chưa sâu sát với thực tiễn,… đã làm cho ngành CNHT phát triển không được như mong muốn – Phó Thủ tướng nhận định.
Ông Trương Thanh Hoàng – Cục trưởng Cục Công nghiệp Bộ Công thương cho biết, giai đoạn 2011 – 2015, ngành cơ khí trong nước đã chế tạo được 50 – 70% khối lượng của một số thiết bị tiêu chuẩn như thiết bị vận chuyển gồm gầu nâng, vít tải, băng tải,.. Năng lực ngành sản xuất cơ khí Việt Nam đã có thể nội địa hóa được 70 – 80% nhu cầu thiết bị phục vụ ngành sản xuất thiết bị đồng bộ trong các nhà máy. Tuy nhiên, trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử thì mới chỉ đáp ứng được 30 – 35% nhu cầu linh kiện điện tử gia dụng, 40% chủ yếu cho sản xuất xe máy, viễn thông điện tử tin học 15%, điện tử chuyên dụng và các ngành công nghiệp CNC chỉ đạt 5%. Trong ngành da giày cũng không mấy khả quan vì tỷ lệ giá trị gia tăng thấp, khả năng tự cung ứng nguyên phụ liệu chỉ khoảng 20 – 25%, năng lực thiết kế mẫu mã còn yếu,…Lĩnh vực CNHT ngành ô tô đã hình thành nhưng còn yếu kém, chỉ sản xuất được một số ít chủng loại phụ tùng đơn giản, có hàm lượng công nghệ thấp như gương, kính, săm lốp,… Ông Hoàng cho rằng, cần sớm xây dựng hệ thống Trung tâm phát triển CNHT, ban hành Chương trình phát triển CNHT. Đối với ngành cơ khí chế tạo, cần khai thác và phát huy tốt các tiềm năng về tài nguyên để chế tạo các vật liệu cơ bản đầu vào, đặc biệt quan trọng là thép chế tạo, các loại hợp kim.
Theo ông Trần Bá Dương - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Ô tôTrường Hải, để phát triển ngành CNHT ô tô cần có sự liên kết giữa các DN trong nước để hợp tác, phân công sản xuất, tận dụng các nguồn lực, tiêu thụ sản phẩm lẫn nhau để cùng nhau phát triển. Bên cạnh đó, Chính phủ cần có những chính sách phù hợp để xúc tiến thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực CNHT.
Đối với ngành da giày, ông Nguyễn Đức Thuần – Chủ tịch Hiệp hội Da giày – túi xách Việt Nam kiến nghị, Nhà nước cần xây các khu công nghiệp tập trung sản xuất da thuộc, dệt nhuộm, vải gia tráng PU,… chuyên dùng cho ngành da giày bằng nguồn vốn đầu tư phát triển. Trước mắt tập trung nguồn lực xây dựng ngay một khu công nghiệp thuộc da tập trung tại một tỉnh thuộc khu vực ĐBSCL, để các DN đầu tư xây dựng các nhà máy thuộc da quy mô lớn.
Kết luận hội thảo, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh: “Phải đưa ngành CNHT của Việt Nam trở thành ngành công nghiệp trọng yếu của nền kinh tế, góp phần nâng cao chất lượng, tạo nhiều việc làm, là nền tảng của đất nước CNH – HĐH”. Để làm được điều đó, cần phải xác định những ngành CNHT có tiềm năng ở Việt Nam. Lựa chọn những DN có năng lực để tham gia vào phát triển ngành CNHT. Từ đó, cấu trúc lại DN, từ quản trị, đầu tư, công nghệ, nhân lực để các DN này có đủ điều kiện tham gia vào thị trường sản xuất sản phẩm CNHT. Đây cũng sẽ là những DN hạt nhân để nhân rộng ra nhiều các DN khác ở các ngành khác nhau. Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế để phát triển CNHT, xây dựng cơ chế chính sách để các DN trong nước đủ điều kiện để phát triển ngành CNHT, đặc biệt là cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho DN. Đồng thời, nâng cao năng lực DN về nhân lực, công nghệ, nghiên cứu phát triển,… Tăng cường liên doanh liên kết giữa các DN với nhau để học hỏi kinh nghiệm. Gắn kết giữa các cơ sở nghiên cứu khoa học với DN, lấy mục tiêu sản xuất của DN làm chương trình hành động của các nhà nghiên cứu. Phó Thủ tướng cũng đề nghi các bộ ngành, địa phương tập trung hoàn thiện thể chế, tham gia lựa chọn các DN, hỗ trợ, tạo điêu kiện cho các DN phát triển CNHT, chủ động giải quyết, tháo gỡ những khó khăn cho DN trong quá trình sản xuất.
Nguồn: Cục Công tác phía Nam.