Chương trình gặp gỡ trí thức Kiều bào Xuân Đinh Dậu “Kết nối và đổi mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam – 2017” do Bộ KH&CN, Bộ Ngoại giao, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam và Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) tổ chức ngày 8 - 9/2 tại TP.HCM. Tham dự buổi gặp gỡ có Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Văn Tùng, TSKH. Nghiêm Vũ Khải – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA), Đại sứ Nguyễn Phú Bình – Chủ tịch Hội Liên lạc với NVNONN và gần 200 đại biểu là chuyên gia, trí thức kiều bào, cựu du học sinh quốc tế, các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp,…
Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Văn Tùng phát biểu
Nét nổi bật của Hội thảo năm nay là tập trung chia sẻ các bài học khởi nghiệp thành công, kinh nghiệm kết nối chuyên gia trí thức kiều bào với các đối tác trong nước nhằm giải quyết các bài toán, dự án thiết thực và cụ thể thông qua chia sẻ tri thức mới, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm quản lý tiên tiến; Xây dựng và phát triển Mạng lưới Chuyên gia Việt Nam trên thế giới và Một số chính sách mới trong thu hút, trọng dụng chuyên gia trí thức kiều bào. Điểm mới trong Hội thảo năm nay là sự tham gia tích cực của các cựu du học sinh quốc tế. Bên cạnh đó, các chuyên gia trí thức kiều bào được cung cấp, cập nhật thông tin tổng quan về tình hình phát triển, chủ trương, chính sách mới của Nhà nước Việt Nam, các chương trình, dự án phát triển KH&CN và nhu cầu, lĩnh vực cần huy động, phát huy “chất xám”, trí tuệ của các chuyên gia, trí thức kiêu bào trong những năm sắp tới. Đây là diễn đàn trao đổi thân mật giữa các chuyên gia trí thức kiều bào và các nhà quản lý, các chuyên gia trí thức trong nước về vai trò, khả năng đóng góp, đặc biệt là các đề xuất về chủ trương, chính sách cụ thể cần được thực hiện nhằm thu hút rộng rãi và phát huy hiệu quả nguồn chất xám của cộng đồng các chuyên gia trí thức kiều bào đối với sự nghiệp phát triển KH&CN nói riêng và sự nghiệp đổi mới sáng tạo của đất nước nói chung.
Trao đổi thân mật với các chuyên gia trí thức kiều bào, Thứ trưởng Trần Văn Tùng nhấn mạnh tầm quan trọng và đánh giá cao vai trò của đội ngũ các chuyên gia trí thức kiều bào, coi đó là một trong những nguồn nhân lực KH&CN nòng cốt của đất nước. Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, việc thu hút, khơi dậy hơn nữa nhiệt huyết của trí thức Việt Nam trên toàn cầu quan tâm đến sự phát triển của đất nước, huy động nguồn chất xám này kết hợp với nguồn chất xám trong nước để thường xuyên hỗ trợ Chính phủ trong tư vấn chính sách, đặc biệt chia sẻ thông tin và tham mưu cho Chính phủ trong hoạch định chính sách về KH&CN là điều hết sức cần thiết và có ý nghĩa.
Thứ trưởng Trần Văn Tùng cho biết, năm 2016, Bộ KH&CN đã triển khai nhiều sáng kiến và thu được một số kết quả. Điển hình như thông qua tiểu hợp phần “Chuyên gia giỏi nước ngoài về KH&CN và ĐMST, trong đó có người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN)” thuộc Dự án ĐMST thông qua nghiên cứu, KH&CN (Dự án FIRST) do Ngân hàng thế giới tài trợ, đã kết nối được trên 540 chuyên gia giỏi nước ngoài. Trong đó, có khoảng 250 chuyên gia, trí thức kiều bào đang làm việc và hợp tác các viện nghiên cứu, trường đại học và các doanh nghiệp trong khắp cả nước. Bộ KH&CN cũng đã phê duyệt Đề án “Xây dựng mạng lưới chuyên gia Việt Nam trên thế giới”, với mục tiêu tổng quát là thúc đẩy, kết nối các chuyên gia Việt Nam trên toàn thế giới và các chuyên gia giỏi nước ngoài với các nhu cầu thực tiễn trong nước nhằm thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn chất xám phục vụ phát triển đất nước.
Thứ trưởng cho biết thêm, năm 2017 và các năm tiếp theo, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành hữu quan thực hiện tốt chính sách thu hút, trọng dụng , kết nối chuyên gia trí thức kiều bào ở trong nước và nước ngoài nhằm tăng cường việc chia sẻ tri thức hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến, chuyển giao công nghệ và đề xuất các ý tưởng, sáng kiến, chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển đất nước. Bộ KH&CN cũng cam kết mạnh mẽ sẽ tạo môi trường thuận lợi để hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong nước mời chuyên gia trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ĐMST nhằm giải quyết các nhiệm vụ thiết thực của đất nước.
TSKH. Nghiêm Vũ Khải – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) cho rằng, NVNONN là bộ phận không tách rời của dân tộc Việt Nam. Hiện có 4,5 triệu NVNONN thuộc nhiều thế hệ. Trong đó có khoảng 400.000 người có trình độ KH&CN trên các lĩnh vực cần thiết cho phát triển đất nước. Con số này có thể chưa tính đến hàng trăm ngàn học sinh Việt Nam đang học các hệ cao đẳng công nghệ đến đại học, trên đại học của thế giới, nhất là các nước có trình độ khoa học kỹ thuật phát triển. Trong thời gian tới, VUSTA sẽ nghiên cứu, xây dựng đề án hướng tới sớm thành lập một số tổ chức có vai trò trọng tâm là tập hợp, thu hút trí thức KH&CN là NVNONN; Hướng dẫn, hỗ trợ để các hội thành chủ động, tích cực thu hút trí thức Việt kiều tham gia thực hiện, đóng góp tài sản, trí tuệ phục vụ phát triển đất nước; Đề xuất với Đảng và Nhà nước triển khai những chủ trương lớn về phát triển KH&CN, triển khai một số nhiệm vụ KH&CN trọng tâm gắn với các chương trình nông nghiệp CNC,… Theo TS. Nghiêm Vũ Khải, Việt Nam nên tổ chức Diễn đàn KH&CN Việt Nam hằng năm và đưa sự kiện này thành sự kiện quốc gia lớn nhất, trở thành diễn đàn thu hút trí thức VNONN và các nhà khoa học quốc tế.
Theo ông Nguyễn Phú Bình con số 400.000 người Việt Nam ở nước ngoài có trình độ đại học trở lên là một vốn quý của đất nước, nhưng hằng năm có 200 – 300 lượt chuyên gia về nước là rất nhỏ bé. Vì vậy, theo ông, cần có một giải pháp, cơ chế đột phá để tăng số chuyên gia về nước, nếu không thì để nguồn lực này rất lãng phí. Bên cạnh đó, hiện Việt Nam mới chỉ chú trọng đến năng lực, trình độ của NVNONN, mà còn chưa tận dụng được hết mối quan hệ của họ với các cơ quan, tổ chức quốc tế để đưa các nhà khoa học, nhà đầu tư cũng như công nghệ tiên tiến của nước ngoài phục vụ phát triển đất nước.
TS. Lê Đức Hùng – ĐH KHTN TP.HCM thì cho rằng, cần tạo dựng mối quan hệ đi vào chiều sâu vì những thủ tục ở Việt Nam còn mất nhiều thời gian. Cần kết nối nhóm liên kết các chuyên gia nước ngoài và chuyên gia trong nước theo kết nối nhiều – nhiều. Nhóm chuyên gia trong 1 đơn vị kết nối với 2 – 3 chuyên gia nước ngoài cùng lĩnh vực ở các quốc gia khác nhau. Các nhóm chuyên gia trong cùng lĩnh vực trong nước kết nối với các chuyên gia nước ngoài cùng lĩnh vực ở các quốc gia khác nhau. Nếu làm được điều này sẽ thu hút và kết nối nhiều chuyên gia giỏi từ nước ngoài, làm mạng lưới chuyên gia đa dạng hơn. Còn theo TS. Nguyễn Trí Dũng – Kiều bào Nhật thì nếu mỗi Việt kiều vận động được Chính phủ, doanh nghiệp, nhân dân nơi họ đang sinh sống hiểu biết, yêu đất nước, mong muốn đầu tư, đóng góp cho sự phát triển của đất nước thì Việt Nam sẽ phát triển tốt hơn.
Chia sẻ kinh nghiệm kết nối thành công chuyên gia trí thức kiều bào với đơn vị mình tại Hội thảo, TS Nguyễn Ngọc Trung (ĐH Bách khoa HN) và TS Lê Đức Hùng (ĐH KHTN ĐH QG TP HCM) cho biết với sự giúp đỡ tâm huyết và hiệu của của chuyên gia trí thức kiều bào ở Singaopre và Nhật Bản, dự án Phát triển quy trình công nghệ chế tạo transistor có độ linh động điện tử cao, ứng dụng cho các thiết bị điện tử công suất và tần số cao (HEMT) và dự án Kỹ thuật thiết kế vi mạch số công suất thấp, công nghệ và ứng dụng được Dự án FIRST tài trợ đang được triển khai thực hiện rất thuận lợi và hiệu quả.
Hội thảo còn được nghe và thảo một số tham luận như Đề án Xây dựng mạng lưới chuyên gia Việt Nam trên thế giới; Thực trạng và triển vọng đóng góp của chuyên gia trí thức kiều bào cho phát triển KT – XH; Một số chính sách mới của Việt Nam về thu hút, đãi ngộ chuyên gia trí thức kiều bào; Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam;...
Trước đó, ngày 8/2/2017, Chương trình đã tổ chức để các chuyên gia trí thức kiều bào tham quan và tiếp xúc với Công viên Phần mềm Quang Trung và Trung tâm Công nghệ sinh học TP Hồ Chí Minh. Qua đó tăng cường việc kết nối các nhà khoa học, các trí thức Việt Nam ở nước ngoài. Đây là cơ hội thuận lợi để các chuyên gia trí thức kiều bào nắm bắt, cập nhật về tình hình phát triển KH&CN của đất nước và nhận thức rõ hơn về những nhu cầu, “đặt hàng” cụ thể trong nước từ đó thúc đẩy sự đóng góp, hợp tác thiết thực, hiệu quả và bền vững giữa các chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài với các đối tác trong nước.
Nguồn: Cục Công tác phía Nam.