Nhằm tìm giải pháp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện phương thức đặt hàng, tuyển chọn, xét duyệt, tổ chức triển khai, cũng như việc huy động các nguồn lực cho nghiên cứu, ứng dụng kết quả các nhiệm vụ KH&CN thuộc Chương trình Tây Nam bộ(CTTNB), Văn phòng CTTNBđã tổ chức Hội thảo với Chủ đề: " Phương thức đặt hàng, tuyển chọn, triển khai và huy động các nguồn lực cho nghiên cứu, ứng dụng kết quả các nhiệm vụ KH&CN thuộc CTTNB" ngày 18/4/2017 tại TP.HCM.
Chương trình Quốc gia về khoa học và công nghệ phục vụ phát triển bền vững vùng Tây Nam Bộ (gọi tắt là CTTNB) đã được Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt tại Quyết định số 734/QĐ-BKHCN ngày 18/4/2014, giao Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và Đại học Quốc gia TP HCM đồng chủ trì; thực hiện trong 5 năm (2014-2019).
Ông Phạm Ngọc Minh – Giám đốc CT TNB cho biết, mục tiêu của Chương trình là cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định chiến lược, chính sách; đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN); triển khai các giải pháp KH&CN phục vụ phát triển bền vững, phù hợp với đặc thù và thế mạnh của vùng Tây Nam Bộ, có tính đến bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.Chương trình thể hiện ý chí quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa KH&CN phục vụ phát triển kinh tế -xã hội của vùng Tây Nam bộ - Vùng có vị trí chiến lược rất quan trọng về kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng. Đồng thời, cũng là vùng có nhiều nét đặc thù về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, tác động của biến đổi khí hậu và điều kiện phát triển so với các vùng kinh tế của cả nước.
Để vận hành, thực hiện Chương trình này, thời gian qua Bộ KH&CN đã ban hành nhiều quyết định quan trọng, trong đó có: Quyết định Thành lập Ban Chủ nhiệm Chương trình; Quyết định ban hành Quy chế tổ chức hoạt động của Chương trình; v,v,... Sau thời gian chuẩn bị và khởi động, Chương trình Tây Nam bộ bắt đầu triển khai thực hiện các nhiệm vụ KH&CN từ năm 2015 đến nay và đã đạt những kết quả quan trọng. Tuy nhiên, so với mục tiêu, nội dung của Chương trình và thời gian còn lại để thực hiện Chương trình thì tiến độ chậm, khối lượng công việc còn lại khá nhiều, trong đó có nguyên nhân từ thực hiện các quy trình và phương thức đặt hàng, tuyển chọn, xét duyệt, tổ chức triển khai, cũng như việc huy động các nguồn lực cho nghiên cứu, ứng dụng kết quả các nhiệm vụ KH&CN thuộc Chương trình.
Bước vào đầu năm 2017, Chương trình Tây Nam Bộ đã thông báo về đề xuất đặt hàng nhiệm vụ KH&CN (đợt 1) đến các địa phương, các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức KH&CN, doanh nghiệp có liên quan, các nhà khoa học, với các định hướng tập trung ưu tiên thuộc 2 mảng: khoa học xã hội và nhân văn, phát triển bền vững, và khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, môi trường. ĐHQGTPHCM và Viện HLKHXH VN, Văn phòng CTTNBcũng đang nghiên cứu để đề xuất với các cấp quản lý về việc tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế quản lý, cải tiến quy trình vận hành Chương trình và huy động các nguồn lực cho nghiên cứu và ứng dụng các thành quả nghiên cứu của các nhiệm vụ KH&CN nhằm triển khai thực hiện Chương trình được hiệu quả, phục vụ đắc lực và thiết thực cho phát triển bền vững vùng Tây Nam bộ, đáp ứng kỳ vọng của các cấp lãnh đạo Trung ương cũng như địa phương và sự mong mỏi của nhân dân trong vùng.
Tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng, CTTNBcần thay đổi mục tiêu để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong thời đại mới; các đề tài KH&CN được xây dựng phải đáp ứng nhu cầu thực tế của vùng; CTTNB nên chọn những đề tài mà doanh nghiệp đang triển khai để có tính kế thừa, rút ngắn thời gian, giảm chi phí nghiên cứu. Doanh nghiệp và nhà nước có thể góp vốn 50 - 50 để cùng thực hiện những đề tài này và nên chọn các doanh nghiệp trong vùng để thực hiện.
GS Võ Tòng Xuân cho rằng, việc xác định những vấn đề khoa học, kỹ thuật mà các địa phương đang gặp khó khăn để triển khai theo đúng tư duy mới của Đảng và Nhà nước rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Những vấn đề đang đặt ra cho Vùng Tây Nam bộ như nuôi tôm, trồng cây ăn trái như thế nào để đạt chất lượng, sản lượng cao đều rất cấp thiết, cần được đầu tư nghiên cứu. Từ đó, người nông dân, doanh nghiệp mới có thể sản xuất ra những sản phẩm tốt có thương hiệu.
Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục thay đổi phương thức về quản lý, tuyển chọn đề tài, phải xuất phát từ thực tiễn. Nên có cơ chế mua hoặc hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học. Việc tuyển chọn các đề tài cũng như người triển khai cần phải công khai, minh bạch và có địa chỉ áp dụng cụ thể nhằm tránh tình trạng nghiên cứu xong rồi để đó.
Trong đợt 1/2017 về tuyển chọn nhiệm vụ KH&CN cho Chương trình Tây Nam bộ, Công ty Thoát nước và phát triển đô thị Bà Rịa – Vũng Tàu (BUSACO) là doanh nghiệp KHCN đầu tiên tham gia tuyển chọn và thực hiện nhiệm vụ “Ứng dụng giải pháp bê tông cốt phi kim nhằm tăng cường tính bền vững cho các công trình kè chắn sóng ven biển ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long dưới tác động của biến đổi khí hậu”. Đề tài do ông Hoàng Đức Thảo - Tổng Giám đốc BUSADCO - làm chủ nhiệm.
Khi nghiên cứu về kè, BUSADCO đã nghiên cứu các giải pháp nhằm chống xói lở và bảo vệ bờ biển trước. Thành công đầu tiên là công trình kè biển ở bãi biển Đồng Châu – Tiền Hải – Thái Bình dài 4km đã hoàn thành cách đây 2 năm. BUSADCO đã đi đến nhiều nơi, tham khảo các chuyên gia đầu ngành, chuyên sâu trong lĩnh vực này. Đặc biệt, đối với công nghệ sử dụng tại kênh Tham Lương, đã tổ chức hội thảo khoa học chuyên ngành chuyên sâu và đồng thời đã nhận được các chứng chỉ tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới, phù hợp của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ KH&CN và các cơ quan chức năng liên quan. Việc sử dụng cốt phi kim trong bê tông thay thế cho cốt thép sẽ đảm bảo khả năng chống ăn mòn, tăng bền vững cho kết cấu công trình. Kết quả nghiên cứu cho thấy, giải pháp bê tông đúc sẵn cốt phi kim như: Hào kỹ thuật, hố ga thu nước, chân kè bảo vệ đê, sông ngòi, bờ biển... Góp phần tăng cường hiệu quả, đồng bộ và tính bền vững cho các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, nông thôn, bảo vệ môi trường nhằm phòng chống thiên tai dưới tác động của biến đổi khí hậu.Việc ứng dụng bê tông cốt sợi phi kim góp phần bổ sung, đa dạng hóa ngành công nghệ vật liệu trong nước và tiên phong ứng dụng công nghệ mới tiên tiến trên thế giới.
Nguồn: Cục Công tác phía Nam.
