Việt Nam quan tâm đến việc bảo hộ giống cây trồng từ những năm 1995. Thời kỳ này, việc chọn tạo giống cây trồng trong nước cũng như giống mới do các công ty nước ngoài đưa vào Việt Nam tăng mạnh, đòi hỏi nhu cầu bảo vệ quyền từ phía tác giả. Chính phủ cũng nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo hộ quyền đối với giống cây trồng với tác dụng khuyến khích công tác chọn tạo giống từ các thành phần kinh tế, cũng như khuyến khích đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực giống cây trồng.\
Hiện nay, hệ thống văn bản quy định khung pháp lý về bảo hộ giống cây trồng tương đối hoàn chỉnh. Đó là các văn bản Luật Sở hữu trí tuệ; Nghị định 88/2010/NĐ-CP ngày 16/8/2010 Quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật SHTT về quyền đối với giống cây trồng; Thông tư 16/2013/TT-BNNPTNT Hướng dẫn về bảo hộ quyền đối với giống cây trồng;…
Qua thực tế thực hiện việc bảo hộ giống cây trồng những năm qua, ông Nguyễn Thanh Minh – Chánh Văn phòng Bảo hộ giống cây trồng, Cục Trồng trọt cho biết còn gặp nhiều khó khăn. Đó là Việt Nam rất phong phú về giống và loài cây trồng. Do vậy hiện nay khi áp dụng bảo hộ tất cả các loài, rất nhiều loài mới có đơn đăng ký. Đây là áp lực cho công tác khảo nghiệm kỹ thuật trong việc xây dựng đội ngũ chuyên gia, cơ sở vật chất phục vụ khảo nghiệm, biên soạn tài liệu hướng dẫn khảo nghiệm kỹ thuật. Đặc biệt đối với loại cây trồng mà Hiệp hội quốc tế về bảo hộ giống cây trồng (UPOV) chưa có tài liệu hướng dẫn. Từ khi trở thành thành viên của UPOV thì việc bảo hộ tất cả các loại cây trồng có nhiều lợi ích, xong cũng đặt ra nhiều khó khăn trong công tác thẩm định kỹ thuật giống cây trồng.
Về văn bản quy phạm pháp luật, các quy định còn tản mạn. Một số quy định chưa rõ ràng, do vậy còn có sự hiểu biết khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện. Nhận thức của các đối tượng liên quan còn hạn chế. Công tác phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức cho các đối tượng liên quan đến công tác bảo hộ giống cây trồng còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn. Việc thực thi quyền đã có những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Song nhiều khi do các quy định pháp luật chưa chặt chẽ. Chẳng hạn còn thiếu các quy định về cơ chế bảo hộ sản phẩm chế biến từ vật liệu thu hoạch của giống được bảo hộ; giới hạn cho phép nông dân tự để giống cho vụ sau trên diện tích đất của mình; chuyển nhượng quyền đối với giống thuộc sở hữu nhà nước (viện, trường, trung tâm nghiên cứu,…)
Trước thực tế đó, ông Minh đề nghị cần chỉnh sửa, bổ sung Luật SHTT cũng như các văn bản dưới Luật. Đồng thời, nhà nước đầu tư hơn nữa cho công tác tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức về bảo hộ giống cây trồng tới các đối tượng liên quan từ người làm công tác quản lý trong lĩnh vực nông nghiệp từ trung ương tới địa phương, tác giả, nông dân,.. Ngoài ra, cần đầu tư cho hệ thống bảo hộ nói chung, đặc biệt là cơ quan khảo nghiệm kỹ thuật giống câu trồng nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập. Nên xem xét lại việc cho phép xây dựng phí khảo nghiệm cây trồng theo cơ chế giá.
Nguồn: Cục Công tác phía Nam.
