Kỳ vọng bảo đảm các điều kiện tiện nghi, sức khỏe cho người dân Việt Nam

Sáng 2/11, Bộ Xây dựng phối hợp với Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam, Công ty Panasonic Việt Nam tổ chức Hội thảo “Giải pháp thiết kế, lắp đặt, sử dụng trang thiết bị công trình để đảm bảo điều kiện chất lượng không khí trong nhà”, cùng sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành liên quan, các cơ quan quản lý nhà nước trung ương, địa phương, đặc biệt là các đơn vị tư vấn thiết kế, chủ đầu tư, hiệp hội, doanh nghiệp phân phối, thiết kế, lắp đặt các sản phẩm điều hòa không khí thuộc đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 về nhà ở và nhà công cộng - Các thông số chất lượng không khí trong nhà.

Ông Nguyễn Công Thịnh - Phó Vụ trưởng Vụ KHCN&MT phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Công Thịnh - Phó Vụ trưởng Vụ KHCN&MT, Bộ Xây Dựng cho biết, tiêu chuẩn chất lượng không khí trong nhà của tòa nhà công cộng trước đây đã có ở các tiêu chuẩn liên quan đến điều kiện vi khí hậu, chất lượng không khí phòng làm việc và các tiêu chuẩn chất lượng có liên quan. Sau quá trình nghiên cứu từ năm 2017 đến nay, Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 về nhà ở và nhà công cộng - Các thông số chất lượng không khí trong nhà vừa được ban hành tháng 8/2022, là một trong những nội dung quan trọng trong thiết kế, thi công, quản lý vận hành các công trình bảo đảm các điều kiện tiện nghi, sức khỏe cho người sử dụng.

Theo Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật thì tiêu chuẩn là tự nguyện áp dụng. Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 có một số chỉ tiêu rất mới đối với thị trường Việt Nam như các chỉ tiêu liên quan đến kiểm soát nấm mốc, VOCs hay Formaldehyde.

Bên cạnh đó, Việt Nam còn thiếu các chuyên gia, tiêu chuẩn, phương pháp thử, các công cụ và đặc biệt là các phòng thử nghiệm cũng như điều kiện về mặt kỹ thuật, kinh tế để có thể đo đạc, lấy mẫu, quan trắc, giám sát, thử nghiệm… phục vụ đánh giá các chỉ tiêu này. Hiện nay, đã có một số cơ sở có khả năng đánh giá các chỉ tiêu này nhưng số lượng chưa nhiều, chi phí cao. Một số doanh nghiệp đưa ra nước ngoài thử nghiệm và công bố các chỉ tiêu. Thực tiễn ở Việt Nam cũng cho thấy, Việt Nam mới chỉ quan tâm đến điều hòa không khí, còn vấn đề về thông gió, đặc biệt là cấp gió tươi trong trao đổi không khí, có nhiều công trình chưa tuân thủ.

Qua kiểm toán năng lượng ở gần 300 công trình của 02 Dự án do USAID thực hiện năm 2014-2017 và Dự án của EECB thực hiện năm 2016-2021, cũng như một số dự án khác và số liệu đo đạc của Panasonic Việt Nam ở một số công trình nhà ở cho thấy, vấn đề về thông gió trong các công trình ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, không đảm bảo lượng trao đổi khí tươi và điều kiện vệ sinh cho công trình. Việt Nam mới chỉ có quy chuẩn về chất lượng không khí xung quanh nhưng quy chuẩn về chất lượng không khí trong nhà chưa có; việc thử nghiệm, kiểm tra các chỉ tiêu của VOCs, Formaldehyde, nấm mốc trước khi đưa công trình vào vận hành hoặc sau khi công trình được cải tạo cũng chưa có; hay quy định về việc bắt buộc áp dụng Tiêu chuẩn E0, E1 đối với các vật liệu có phát thải Formaldehyde đặc biệt là từ ván sàn gỗ, sơn vecni, từ gỗ công nghiệp… chưa có yêu cầu kiểm soát. Tất cả những vấn đề này đang chủ yếu dựa vào sự quan tâm, tự nguyện của các doanh nghiệp sản xuất, cung cấp, phân phối, nhập khẩu sản phẩm.

Ông Nguyễn Công Thịnh kỳ vọng, cùng với việc ban hành Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 cũng như các quy định liên quan đến vấn đề nhãn sinh thái trong quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT cũng như văn bản quy phạm pháp luật sắp ban hành của Bộ Xây dựng về dán nhãn xanh cho VLXD, dán nhãn năng lượng cho vật liệu tiết kiệm năng lượng, thì Việt Nam có thêm các đơn vị nghiên cứu, tư vấn, chứng nhận, thử nghiệm các chỉ tiêu liên quan đến chất lượng không khí trong nhà cũng như các chỉ tiêu phục vụ công bố môi trường đối với sản phẩm, hàng hóa VLXD. Bộ Xây dựng cam kết sẽ có các hoạt động phổ biến, tăng cường năng lực, nâng cao nhận thức; sau một vài năm áp dụng Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 có thể nghiên cứu đưa vào các quy chuẩn để mang tính bắt buộc áp dụng cao hơn.

Tính thực tiễn và khả thi cao

Theo báo cáo của Liên minh Toàn cầu về sức khỏe và ô nhiễm năm 2019, tổng số người chết do ô nhiễm môi trường ở Việt Nam năm 2017 là 71.365 người, trong đó chết do ô nhiễm không khí là 70,4%, chết do ô nhiễm nước là 4,4%, chết do ô nhiễm chì là 11,5% và chết do ô nhiễm nghề nghiệp là 12,6%.

Thấy rõ tầm quan trọng của chất lượng không khí trong nhà, nhiều nước trên thế giới đã ban hành Luật Chất lượng không khí trong nhà từ 20-30 năm về trước, việc Việt Nam ban hành TCVN 13521:2022 tại thời điểm này chậm hơn các nước trên thế giới khoảng 20-30 năm.

Cũng tại Hội thảo, GS.TSKH Phạm Ngọc Đăng - Chủ tịch danh dự Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam (VACEE) cho biết, theo báo cáo của Trung tâm An toàn sức khỏe dân cư Canada năm 1998, hoạt động sống của con người diễn ra ở trong nhà chiếm tới 86,9%, ở ngoài nhà chỉ chiếm 7,6% và trên phương tiện giao thông chiếm khoảng 5,5%. Vì vậy, chất lượng không khí trong nhà có tác động rất lớn tới sức khỏe của con người. Giáo sư khẳng định, Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 được biên soạn dựa trên kết quả khảo sát môi trường thực tế 04 năm liên tục ở Việt Nam kết hợp với tham khảo các tiêu chuẩn có liên quan của một số nước trên thế giới. Nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu, khảo sát môi trường trong nhà ở, nhà làm việc ở TP Hà Nội, TP Đà Nẵng và TP.HCM với đầy đủ các số liệu về hiện trạng môi trường không khí trong nhà. Do đó, Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 vừa có tính hiện đại, hòa nhập quốc tế, vừa có tính thực tiễn, tính khả thi ở Việt Nam.

Tiêu chuẩn TCVN 13521:2022 có nội dung hướng dẫn chống ô nhiễm không khí trong các nhà ở có bàn thờ cúng thường xuyên đốt hương nhang. Nội dung này không có trong bất cứ tiêu chuẩn tương tự nào của bất kỳ nước nào trên thế giới.