Tìm kiếm mô hình Sàn giao dịch công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

Nhằm định hướng cho các nội dung và phương thức xây dựng Đề án kết nối các sàn giao dịch công nghệ quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh với các trung tâm ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ ở các địa phương trong vùng theo Nghị quyết số 154/NQ-CP; thu thập ý kiến chuyên gia về mô hình vận hành phát triển Sàn giao dịch công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày Ngày 19-4, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức tọa đàm "Kết nối chuyên gia tìm kiếm mô hình Sàn giao dịch công nghệ TP.HCM".

TP.HCM đang được giao xây dựng đề án kết nối các sàn giao dịch công nghệ quốc gia tại TP.HCM với các trung tâm ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ ở các tỉnh Đông Nam Bộ. Có thể hình dung đây như một "siêu sàn" giao dịch khoa học công nghệ chung của các tỉnh miền Đông.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp KH&CN phát biểu tại buổi tọa đàm.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, mô hình sàn giao dịch công nghệ cần phân định rõ vai trò của nhà nước và của thị trường là làm những việc gì, làm tới đâu.

Hiện, có nhiều dịch vụ khoa học công nghệ tư nhân không làm vì không có lợi nhuận. Tuy nhiên, ở vai trò nhà nước cần phải thực hiện với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Ông Nghiệm cho rằng, mô hình sàn cần dựa vào khuôn khổ pháp lý, chính sách hiện hành của nhà nước. Nếu lạc quan làm mô hình không theo cơ sở pháp lý để vận hành thì rất khó khăn. "Ngoài hành lang pháp lý đang có, chúng tôi sẽ đề xuất Quốc hội đưa vào một số chính sách vượt trội, thử nghiệm chính sách để mô hình có thể phát huy hiệu quả", ông Nghiệm nói.

Ông Nguyễn Việt Dũng - giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM - cho rằng mô hình sàn giao dịch có thể dựa vào nền tảng Techport đã có sẵn. Về vận hành, ông Dũng nêu quan điểm Nhà nước nên giữ đúng vai trò kiến tạo. Nhà nước sẽ không "lo" mọi thứ, từ gọi vốn đến kiểm tra tất cả công nghệ trên sàn giao dịch. Ông Dũng cho rằng Nhà nước nên tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ kết nối các bên liên quan đến với sàn giao dịch. Trong đó, chỉ khi người bán và người mua công nghệ có thói quen vào sàn giao dịch thì sàn mới có thể "sống" tốt.

Từng tiếp xúc với nhiều sàn giao dịch công nghệ trong nước và tại Thung lũng Silicon (Mỹ), tiến sĩ Ngô Đắc Thuần - chủ tịch Công ty IP Group TP.HCM - cho rằng điều còn thiếu trong các sàn ở Việt Nam là một đội ngũ mạnh về công nghệ. Đội ngũ này có trách nhiệm kiểm tra các công nghệ của những bên muốn lên sàn, để thực sự xem những công nghệ chào bán có gì mới mẻ trong nước và thế giới. Nếu công nghệ thật sự có giá trị, đội ngũ này lại tiếp tục hỗ trợ kết nối với bên doanh nghiệp có nhu cầu mua.

Bà Đinh Thị Hồng Sương - đại diện Công ty D&H Retek USA - chia sẻ sau khi tham gia một số sàn giao dịch, bà nhận thấy dưới góc độ của doanh nghiệp, việc mua công nghệ trên các sàn này có phần chưa hiệu quả. Vấn đề ở chỗ niềm tin của doanh nghiệp cho các công nghệ được chào bán trên sàn. Rất nhiều lúc doanh nghiệp không thể biết được rõ các công nghệ trên sàn có thể được ứng dụng đến đâu, đưa vào thị trường mang lại lợi ích gì? Đặc biệt, bà Sương đặt câu hỏi ai sẽ đứng ra bảo đảm chất lượng cho các công nghệ trên sàn? Nhiều trường hợp khi bắt tay vào triển khai thực tế, bên có công nghệ lại không thiện chí hỗ trợ bên mua công nghệ. "Từ khâu nghiên cứu đến sản xuất ra thị trường, chúng tôi cần một nơi kết nối tin cậy. Hãy chào cho chúng tôi những công nghệ nào thiết thực nhất, gần gũi, có thể ứng dụng được", bà Sương nói.

PGS.TS Phạm Ngọc Tuấn, chuyên gia kỹ thuật cơ khí cho rằng, mô hình sàn giao dịch công nghệ cần được coi là hoạt động dịch vụ tạo ra giá trị gia tăng cao cho doanh nghiệp và xã hội từ hoạt động tư vấn, chuyển giao công nghệ. Theo ông, mô hình sàn giao dịch này cần hoạt động như một doanh nghiệp mới có thể tồn tại bền vững. "Cần sự hợp tác công tư hoạt động tuân theo luật pháp", đề xuất 5 bước hoạt động của sàn giao dịch công nghệ, ông Tuấn cho biết, đầu tiên là việc tạo nguồn cung công nghệ từ các nhà khoa học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp. Ở bước thứ hai là các sàn giao dịch phải đóng gói công nghệ có khả năng chuyển giao. Đồng thời, sàn cần xác định được khả năng cạnh tranh của công nghệ bằng cách đánh giá sự khác biệt, tính mới của công nghệ đó, cũng như khả năng thương mại hóa.

Công đoạn tiếp theo là xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho các công nghệ mua bán. Khi nhiều công nghệ được xác lập quyền sở hữu trí tuệ bằng các bằng sáng chế, giải pháp hữu ích, giá trị của sàn giao dịch đó càng lớn. Việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ sẽ tạo ra các chỉ số năng suất bằng việc hình thành các tài sản vô hình có giá trị gia tăng gấp nhiều lần. Ở công đoạn thứ tư, sàn giao dịch công nghệ phải có khả năng chào bán, đàm phán, thuyết phục tiến tới thực hiện hợp đồng chuyển giao công nghệ. Cấp bản quyền li - xăng ở công đoạn cuối cùng.

PGS Tuấn nhìn nhận, mô hình hoạt động của sàn giao dịch công nghệ phải đặt mục tiêu tạo ra doanh thu, lợi nhuận từ hoạt động chuyển giao và đánh giá hiệu quả bằng các chỉ số năng suất như số lượng công nghệ được đóng gói hàng năm, số công nghệ được cấp quyền sở hữu trí tuệ... "Giao dịch công nghệ cần được nhìn nhận đơn giản giúp nâng cao năng suất hơn cách làm truyền thống. Ứng dụng công nghệ khi được nhân rộng ở nhiều nơi sẽ mang lại giá trị rất lớn cho xã hội".

Tiến sĩ Trần Minh Quang - giảng viên Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) - nêu góc nhìn đơn vị "bảo đảm" cho các công nghệ trên sàn giao dịch nên là Sở Khoa học và Công nghệ.